Plastic Notes : ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಗದು ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸದ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಪಾಲಿಮರ್ ಆಧಾರಿತ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದು, ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ₹10 ಮತ್ತು ₹20 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಳಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಒಟ್ಟು 200 ಕೋಟಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಮುಖಬೆಲೆ ಸುಮಾರು ₹3,000 ಕೋಟಿ ಆಗಿರಲಿದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಗದು ಇನ್ನೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳು ಜನರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಚಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ನೋಟುಗಳು ಬೇಗನೆ ಹರಿದುಹೋಗುವುದು, ಕೊಳಕಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಹಾಳಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಮುಂದಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಈ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಈಗಿರುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತವೆಯೇ? ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ? ಇವುಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆಯೂ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತೇ? ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.
₹10 ಮತ್ತು ₹20 ಮುಖಬೆಲೆಯ 200 ಕೋಟಿ ನೋಟುಗಳ ಯೋಜನೆ
ಹೊಸ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಮರ್ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ನೋಟಿನ ಮುಖಬೆಲೆ| ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ನೋಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ
₹10| 100 ಕೋಟಿ
₹20| 100 ಕೋಟಿ
ಒಟ್ಟು| 200 ಕೋಟಿ
ಈ ಎರಡು ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು ₹3,000 ಕೋಟಿ ಆಗಿರಲಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಇದು ಎಲ್ಲ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ₹10 ಮತ್ತು ₹20 ನೋಟುಗಳ ಮೂಲಕ ಪಾಲಿಮರ್ ವಸ್ತುವಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ನೋಟುಗಳು ದೈನಂದಿನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ, ನೀರು ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶದಿಂದ ಎಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಜನರು ಬಳಸುವಾಗ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈಗಿರುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತವೆಯೇ?
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಯೋಗದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಹಲವರಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೇ. ಹೊಸ ನೋಟುಗಳು ಬಂದರೆ ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ಇರಬಹುದು.
ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶ ತಕ್ಷಣವೇ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಿಸುವುದಲ್ಲ. ಪ್ರಯೋಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ಈಗಿರುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರಲಿವೆ.
ಅಂದರೆ, ಹೊಸ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಹಳೆಯ ₹10 ಮತ್ತು ₹20 ನೋಟುಗಳು ಅಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲ.
ಪ್ರಯೋಗದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಲಿವೆ. ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಬಾಳಿಕೆ, ಬಳಕೆಯ ಅನುಕೂಲತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಆರಂಭ
ಈ ಯೋಜನೆ ಕೇವಲ ಚರ್ಚೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟ್ ಮುದ್ರಣ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಪಾಲಿಮರ್ ಪೇಪರ್ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಅರ್ಜಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದೆ.
ಭದ್ರತಾ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಪಾಲಿಮರ್ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪೂರೈಸಬಲ್ಲ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ನೋಟುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವಸ್ತುವಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ನೋಟು ಜನರ ಕೈಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಚಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಮುದ್ರಿತವಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಬಳಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಪಾಲಿಮರ್ ವಸ್ತುವಿನ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪರಿಶೀಲನೆ ಈ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಯೋಗದ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸ
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಕಲ್ಪನೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಸುಮಾರು 2012ರಲ್ಲಿಯೇ ₹10 ಮುಖಬೆಲೆಯ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.
ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಐದು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್ ಅಂದರೆ 100 ಕೋಟಿ ₹10 ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದ್ದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಯೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯುವುದಲ್ಲ; ಕಡಿಮೆ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳ ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಅವಕಾಶವೂ ಇತ್ತು.
ನಂತರ 2014ರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಐದು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಯತ್ನ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಲಿಲ್ಲ.
ಈಗ ಮತ್ತೆ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಂತರ ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಅನುಭವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಯಾವ ದೇಶಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ?
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಈ ರೀತಿಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಪರಿಚಯಿಸಿವೆ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕರೆನ್ಸಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಮರ್ಗೆ ಬದಲಿಸಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.
1. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶವಾಗಿದೆ. 1988ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ನಂತರ 1992ರಿಂದ 1996ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಮರ್ ಆಧಾರಿತ ನೋಟುಗಳಾಗಿ ಬದಲಿಸಿತು.
ಪ್ರಸ್ತುತ $5, $10, $20, $50 ಮತ್ತು $100 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳು ಪಾಲಿಮರ್ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣವಾಗುತ್ತವೆ.
2. ಕೆನಡಾ
ಕೆನಡಾ ಕೂಡ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಕೆನಡಾದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವು ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಹೊಂದಿವೆ.
ನೋಟುಗಳ ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಅನುಭವ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
3. ಬ್ರಿಟನ್
ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ 2016ರಲ್ಲಿ £5 ಮುಖಬೆಲೆಯ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟಿನೊಂದಿಗೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ನಂತರ £10, £20 ಮತ್ತು £50 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳಿಗೂ ಪಾಲಿಮರ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.
2021ರ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳು ಪಾಲಿಮರ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದವು.
ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳ ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ನಕಲು ಮಾಡಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವಂತಹ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದೂ ಸೇರಿತ್ತು.
4. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್
ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ತನ್ನ $5, $10, $20, $50 ಮತ್ತು $100 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಮರ್ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಿಂಗಪುರ, ರೊಮೇನಿಯಾ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಬ್ರೂನಿ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಚಿಲಿ, ಮಾರಿಷಸ್, ಫಿಜಿ, ಪಪುವಾ ನ್ಯೂ ಗಿನಿ, ನಮೀಬಿಯಾ, ನೈಜೀರಿಯಾ, ಕುವೈತ್, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಅಂಗೋಲಾ, ಕೋಸ್ಟರಿಕಾ ಮತ್ತು ಲೆಬನಾನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳೂ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.
ಸಂಬಂಧಿತ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ವಲಯದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಗತ್ತಿನ 40ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಮರ್ಗೆ ಬದಲಿಸಿವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ಆಯ್ದ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನವೇನು?
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಅವುಗಳ ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಕೈ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡುವಾಗ, ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಈ ನಿರಂತರ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ಬೇಗನೆ ಹಾಳಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಡಚುವುದು, ಒದ್ದೆಯಾಗುವುದು, ಕೊಳಕಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಹರಿದುಹೋಗುವುದು ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರು, ತೇವಾಂಶ, ಕೊಳೆ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಗದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿರೋಧ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನೋಟುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರಲು ಸಹಾಯವಾಗಬಹುದು.
ಇತರ ದೇಶಗಳ ಅನುಭವವೂ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ £5 ನೋಟು ಹಳೆಯ ಕಾಗದದ £5 ನೋಟಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 2.5 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಅಂದಾಜಿದೆ. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನೋಟುಗಳ ಬಾಳಿಕೆ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಕೆನಡಾದ ಅಧ್ಯಯನ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ₹10 ಮತ್ತು ₹20 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಾಳಿಕೆಯ ಅಂಶ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳಿಂದ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಭದ್ರತಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಇರುವ ಅವಕಾಶ.
ಪಾರದರ್ಶಕ ಕಿಟಕಿ, ಹೊಲೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಯಿಸುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಇಂತಹ ಅಂಶಗಳು ನೋಟಿನ ನೈಜತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ನಕಲಿ ನೋಟು ತಯಾರಿಸುವುದನ್ನು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿಸಬಹುದು.
ಕೆನಡಾ ತನ್ನ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ಕಿಟಕಿ ಮತ್ತು ಹೊಲೊಗ್ರಫಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದೆ. ಬ್ರಿಟನ್ ಕೂಡ ನಕಲು ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ ಹೊಸ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿತ್ತು.
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾಲಿಮರ್ ಸರಣಿ ಪರಿಚಯವಾದ ನಂತರ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಆದರೆ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟು ಎಂದರೆ ಅದನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಭದ್ರತಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಸುಧಾರಿಸಿದಂತೆ ನಕಲಿ ನೋಟು ತಯಾರಿಸುವವರ ವಿಧಾನಗಳೂ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾಲಿಮರ್ ವಸ್ತುವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೂ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳು ಯಾವಾಗ ಬರಲಿವೆ?
ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ₹10 ಮತ್ತು ₹20 ಮುಖಬೆಲೆಯ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಲಿಮರ್ ಪೇಪರ್ ಪೂರೈಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಪ್ರಯೋಗದ ಫಲಿತಾಂಶ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಸಿಗಲಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಈಗಲೇ ಎಲ್ಲ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಯೋಗ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ ಕಡಿಮೆ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳ ಬಾಳಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ಭದ್ರತಾ ವೈಎಸ್ಶಿಟಾಕ್ಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಅವಕಾಶವೂ ಸಿಗಬಹುದು. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಯೋಗದ ಫಲಿತಾಂಶವೇ ಭಾರತದ ನೋಟುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸಲಿದೆ.